Informatie over betrokken actoren

Op deze pagina worden  de cruciale rollen en verantwoordelijkheden belicht van de diverse partijen die zich inzetten voor de aanpak van zorgfraude en -criminaliteit. Het is essentieel om te begrijpen wie deze actoren zijn en hoe hun samenwerking bijdraagt aan een effectieve bestrijding van deze problematiek.

Interne Actoren 

Beleidsmedewerker Sociaal Domein

De beleidsadviseur sociaal domein houdt zich bezig met het ontwikkelen van beleid en het vertalen van landelijke wetgeving naar lokale regels en verordeningen. Daarnaast adviseert deze functionaris het college van burgemeester en wethouders en denkt mee over de inrichting van processen binnen de Wmo.

Binnen de aanpak van zorgfraude en zorgcriminaliteit speelt de beleidsadviseur een belangrijke rol in het opstellen van duidelijke kaders, toezichtbeleid en preventieve maatregelen. Ook kan beleid worden aangepast wanneer nieuwe risico’s of fraudevormen ontstaan. (Strik, 2026)

Kwaliteitsmedewerker Sociaal Domein

De kwaliteitsmedewerker heeft een verbindende en ondersteunende rol. De kwaliteitsmedewerker zorgt ervoor dat de mensen van financiële administratie, de zorgadviseurs en het Wmo-loket zo goed mogelijk hun werk kunnen uitvoeren.
Verder richt de kwaliteitsmedewerker zich voornamelijk op doelmatigheid en kwaliteit van de Wmo-zorg:


• Voert het cliënttevredenheidsonderzoek uit en analyseert dit ook;
• Signaleert en speelt deze door naar de juiste personen;
• Ontvangt signalen;
• Is in de Gemeente Gorinchem het aanspreekpunt voor het IKZ-meldpunt.

Binnen de aanpak van zorgfraude en zorgcriminaliteit heeft de kwaliteitsmedewerker vooral een signalerende en ondersteunende rol. (Hoefnagels, 2026)

Contractmanager

De contractmanager vervult een centrale en verbindende rol tussen inkoop, uitvoering en toezicht. Deze functionaris beheert contracten met zorgaanbieders, voert gesprekken met aanbieders en beoordeelt prestaties en afwijkingen. Ook worden risico’s en signalen geanalyseerd.

Binnen de aanpak van zorgfraude en zorgcriminaliteit is de contractmanager een belangrijke schakel. Signalen worden verzameld, beoordeeld en waar nodig doorgezet naar andere betrokken partijen. Daarmee fungeert de contractmanager als ‘spin in het web’. (Geerts, 2026)

Zorgadviseur Wmo

De zorgadviseur is onder andere verantwoordelijk voor het vaststellen van de indicatie. Dat houdt kort gezegd in: hoeveel en welke zorg heeft iemand nodig. Ook voeren zij keukentafelgesprekken, stellen ondersteuningsplannen op en begeleiden het hele Wmo-traject.


De zorgadviseur heeft een cruciale rol in de eerste lijn (signalering) doordat:


• De zorgadviseur direct contact heeft met cliënten en zorgaanbieders;
• Afwijkingen kan signaleren.

Omdat de zorgadviseur direct contact heeft met cliënten en zorgaanbieders, speelt deze actor een belangrijke rol in vroegsignalering. Afwijkende situaties of vermoedens van misbruik kunnen snel worden opgemerkt en gemeld bij bijvoorbeeld de contractmanager of de kwaliteitsmedewerker. (Schwächofer, 2026)

Inkoper Wmo

De inkoper Wmo is verantwoordelijk voor een eerlijk, transparant en rechtmatig inkoopproces van zorgaanbieders. Hierbij wordt gewerkt volgens de aanbestedingswet en worden procedures zorgvuldig begeleid.

Binnen de aanpak van zorgfraude en zorgcriminaliteit ligt de rol vooral aan de voorkant van het proces. Door duidelijke selectiecriteria en scherpe contractvoorwaarden kan fraude preventief worden tegengegaan. (Otmani, 2026)

Jurist (Kwartiermaker Bibob)

De jurist zorgt ervoor dat beleid, processen en besluiten juridisch correct worden ingericht. Daarnaast adviseert de jurist bij complexe casussen en ondersteunt bij wet- en regelgeving, waaronder de Wet Bibob.

Binnen de aanpak van zorgfraude en zorgcriminaliteit is de jurist verantwoordelijk voor de toepassing en implementatie van de wet Bibob. Op dit moment is de inrichting van de wet Bibob binnen het sociale domein nog volop in ontwikkeling. De rol van de jurist hierin is tweeledig:


• Enerzijds juridisch adviseren over concrete casussen;
• Anderzijds het inrichten van processen en beleid voor de integriteitsrisico’s.

De rol van de jurist in de aanpak van zorgfraude/zorgcriminaliteit zal vooral zijn: het opstellen van juridisch houdbaar beleid en houdbare werkprocessen, denk aan het goed borgen van Bibob in de contracten. Daarbij heeft de jurist een rol in de beoordeling van een Bibob-onderzoek. (Staneke, 2026)

Team Veiligheid en Toezicht

Team veiligheid en toezicht zorgt binnen de Gemeente Gorinchem voor het bevorderen van de openbare orde en veiligheid. Werkzaamheden die daarbij komen kijken zijn bijvoorbeeld het handhaven van wet- en regelgeving en het toezien op naleving van vergunningen en regels binnen de gemeente.

Team Veiligheid & Toezicht is actief betrokken bij het ontwikkelen van de gemeentelijke aanpak van zorgfraude en zorgcriminaliteit. Binnen deze aanpak heeft het team zowel een reactieve als preventieve rol. Wanneer signalen ontstaan over mogelijke fraude of malafide zorgaanbieders, kan Team V&T optreden en vervolgacties ondersteunen.

Signalering begint vaak bij team Samenleving, omdat daar het contact met zorg, cliënten en budgetten ligt. Daarnaast kan Team V&T ook zelf signalen oppakken en deze delen met team Samenleving. Op basis van gezamenlijk onderzoek naar rechtmatigheid en doelmatigheid kan worden besloten of verdere handhaving nodig is. (Phillipse, 2026)

Toezichthouder Rechtmatigheid

De toezichthouder rechtmatigheid richt zich specifiek op de controle of zorggelden rechtmatig en correct worden besteed en of zorgaanbieders zich houden aan geldende wet- en regelgeving, regels en afspraken. Binnen de Wmo is toezicht op rechtmatigheid een wettelijke verplichting en een belangrijke gemeentelijke verantwoordelijkheid.

Binnen de gemeente Gorinchem is deze rol momenteel nog niet structureel ingevuld. Daardoor vormt dit een belangrijk aandachtspunt voor de ontwikkeling van een integrale aanpak van zorgfraude en zorgcriminaliteit. (VNG, 2026)

Externe Actoren 

Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ)

Gemeenten zijn sinds 2025 verplicht om vermoedens van zorgfraude te melden bij stichting IKZ. Dit is op basis van de wet bevorderen samenwerking en rechtmatige zorg (Wbsrz). Het IKZ is een samenwerkingsorganisatie van verschillende overheidsinstanties die zich gezamenlijk richten op het bestrijden van zorgfraude. 


Het IKZ vervult een coördinerende en verbindende rol: het verzamelt signalen van mogelijke zorgfraude van verschillende partners, combineert en analyseert deze informatie en deelt de inzichten weer met de betrokken organisaties zodat zij actie kunnen ondernemen. Daarnaast signaleren ze trends en ontwikkelingen in fraude om toekomstige misstanden te voorkomen. (Informatieknooppunt Zorgfraude, 2026)

  
Directe link naar de website: Stichting Informatieknooppunt Zorgfraude – zorg met zorg beschermd

Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC)

RIEC Rotterdam is een samenwerkingsverband dat zich richt op de aanpak van ondermijnende en georganiseerde criminaliteit, zoals drugshandel, mensenhandel en mensensmokkel. Binnen dit netwerk werken verschillende overheidsorganisaties samen om signalen van criminaliteit te beoordelen en gezamenlijk op te treden.

Organisaties, waaronder gemeenten, kunnen signalen of casussen aanmelden bij het RIEC. Vervolgens wordt beoordeeld of meerdere partners betrokken moeten worden en of de casus voldoende omvang of complexiteit heeft voor een aanpak binnen het RIEC. Wanneer dit het geval is, kan informatie gedeeld worden en kan een integrale aanpak worden gestart.

Binnen de aanpak van zorgfraude en zorgcriminaliteit kan het RIEC vooral relevant zijn wanneer sprake is van georganiseerde fraude, ondermijning of verwevenheid met andere vormen van criminaliteit. Voor de Gemeente Gorinchem biedt het RIEC daarmee kansen voor regionale samenwerking en gezamenlijke opsporing. Momenteel heeft RIEC Rotterdam het thema zorgfraude en zorgcriminaliteit nog geen hoge prioriteit, maar een sterkere regionale focus op dit onderwerp zou de aanpak kunnen versterken. (RIEC Rotterdam, 2026)

 

Directe link naar de website: RIEC Rotterdam - RIEC Rotterdam

Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD)

GGD Zuid-Holland Zuid is de regionale publieke gezondheidsdienst en ondersteunt gemeenten op verschillende terreinen binnen gezondheid en toezicht. Voor de gemeente Gorinchem vervult de GGD ook een rol binnen het toezicht op voorzieningen in het kader van de Wmo.

De GGD voert onderzoeken uit op verzoek van de gemeente Gorinchem, maar kan daarnaast ook zelfstandig steekproefsgewijs controles uitvoeren. Deze onderzoeken richten zich voornamelijk op de kwaliteit en doelmatigheid van de geleverde ondersteuning. Hierbij wordt gekeken of zorg passend, veilig en volgens de afgesproken normen wordt uitgevoerd.

Binnen de aanpak van zorgfraude en zorgcriminaliteit levert de GGD vooral een belangrijke bijdrage vanuit toezicht op kwaliteit en uitvoering. Signalen uit onderzoeken kunnen bijdragen aan verdere beoordeling of aanvullende stappen vanuit de gemeente nodig zijn. (GGD-zhz, 2023)

 

Directe link naar de website: GGD zhz - Home

Vereniging van Nederlands Gemeenten (VNG)

Vereniging van Nederlandse Gemeenten is de belangenorganisatie en het kennisplatform voor Nederlandse gemeenten. De VNG ondersteunt gemeenten door kennis te bundelen, gezamenlijke belangen te behartigen en samenwerking tussen gemeenten te stimuleren.

Voor de gemeente Gorinchem heeft de VNG vooral een ondersteunende en kennisgevende rol binnen de aanpak van zorgfraude en zorgcriminaliteit. Via handreikingen, praktijkvoorbeelden en landelijke ontwikkelingen helpt de VNG gemeenten om hun beleid en uitvoering verder te versterken.

Een belangrijk voorbeeld hiervan is de proeftuin zorgfraude, een platform waarop gemeenten kennis en ervaringen delen over het voorkomen, signaleren en aanpakken van zorgfraude en zorgcriminaliteit. Hierdoor kunnen gemeenten van elkaar leren en succesvolle werkwijzen toepassen.  (VNG, 2026)

 

Directe link naar de website: VNG | Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ)

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd is een overheidsinstantie dat toezicht houdt op de naleving van wetten en regels door zorgaanbieders, met als doel veilige zorg te waarborgen. De IGJ is ook een van de partners van het IKZ.

Binnen de aanpak van zorgfraude en zorgcriminaliteit kan de IGJ een belangrijke partner zijn wanneer fraude samengaat met slechte kwaliteit van zorg of onveilige situaties voor cliënten. (Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, 2026)

 

Directe link naar de website: IGJ.nl | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)

De Nederlandse Zorgautoriteit houdt toezicht op de betaalbaarheid, toegankelijkheid en rechtmatigheid van zorg binnen andere zorgwetten, zoals de Zorgverzekeringswet (Zvw), Wet langdurige zorg (Wlz) en Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg).

De NZa heeft geen direct toezicht op de Wmo en speelt daarom een beperkte rol binnen de gemeentelijke zorg. Toch kan de organisatie relevant zijn wanneer fraude zich uitstrekt over meerdere zorgdomeinen of financieringsstromen.

Voor de gemeente Gorinchem kan de NZa vooral een indirecte partner zijn binnen een bredere integrale aanpak van zorgfraude. (NZa, 2026)

Directe link naar de website: Wij werken aan toegankelijke en betaalbare zorg | Nederlandse Zorgautoriteit

Politie en Justitie

Politie en Openbaar Ministerie spelen een belangrijke rol bij de strafrechtelijke aanpak van fraude, witwassen en georganiseerde criminaliteit. Wanneer sprake is van strafbare feiten kunnen zij onderzoek doen en vervolging instellen.

Binnen de aanpak van zorgfraude en zorgcriminaliteit zijn politie en justitie vooral relevant bij ernstige of georganiseerde fraudeconstructies, waarbij sprake is van oplichting, valsheid in geschrifte of criminele netwerken. (Openbaar Ministerie, 2019)

Voor de gemeente Gorinchem is op dit moment nog geen structurele samenwerking op dit thema, maar deze partners worden belangrijker naarmate de aanpak verder wordt ontwikkeld.

 

Directe link naar website (melden zorgfraude politie): Meld zorgfraude | politie.nl

Bibliografie

- Geerts, M. (2026, Maart 19). Contractmanager. (N. v. Zante, Interviewer)

- GGD-zhz. (2023, Oktober 10). WMO toezicht. Opgehaald van GGD-zhz: https://www.ggdzhz.nl/toezicht-en-inspecties/wmo-toezicht 

- Hoefnagels, K. (2026, April 1). Kwaliteitsmedewerker Wmo. (N. v. Zante, Interviewer)

- Informatieknooppunt Zorgfraude. (2026). Over Stichting Informatieknooppunt Zorgfraude (St. IKZ) – Stichting Informatieknooppunt Zorgfraude. Opgehaald van IKZ: https://www.ikz.nl/portfolio/

- Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. (2026, Januari 8). Over ons . Opgehaald van Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport: https://www.igj.nl/over-ons

- Ministerie van Justitie en Veiligheid. (2019b, oktober 28). Aanpak van zorgfraude. https://www.om.nl/onderwerpen/f/fraude/fraude-met-zorggelden/aanpak 

- NZa. (2026, januari 15). Ons toezicht . Opgehaald van NZa: https://www.nza.nl/over-de-nza/ons-toezicht 

- Otmani, B. (2026, Maart 25). Inkoper Wmo. (N. v. Zante, Interviewer)

- Philipse, Persoonlijke communicatie, L. (2026)

- RIEC Rotterdam. (2026). RIEC Rotterdam. Opgehaald van RIEC Rotterdam: https://riecrotterdam.nl/

- Schwachöfer, F. (2026, Maart 17). Zorgadviseur Wmo. (N. v. Zante, Interviewer)

- Staneke, M. (2026, Maart 18). Jurist . (N. v. Zante, Interviewer)

- Strik, A. (2026, Maart 19). Beleidsadviseur Sociaal domein. (N. v. Zante, Interviewer)

- VNG. (2026). Om toe te zien op een rechtmatige toekenning en rechtmatig gebruik van voorzieningen op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) en de Jeugdwet. 

VNG. (2026). Over de VNG. Opgehaald van VNG: https://vng.nl/rubrieken/over-de-vng