Signalen van zorgfraude en zorgcriminaliteit

Deze signalen wijzen vooral op mogelijke zorgfraude. 

• Meer zorg declareren dan geleverd is;
• Andere zorg declareren dan feitelijk geleverd is;
• Zorg declareren zonder levering (spookzorg);
• Zorg declareren terwijl cliënt afwezig is;
• Dubbele bekostiging vanuit meerdere wetten of regelingen;
• Zorg declareren die al uit andere overheidsgelden wordt betaald;
• Upcoding: zwaardere zorg registreren dan werkelijk nodig of geleverd;
• Onverzekerde zorg declareren als verzekerde zorg;
• Meer zorg aanvragen dan noodzakelijk is;
• Meer uren registreren dan feitelijk gewerkt;
• Snelle uitputting van budgetten of jaarbudget;
• Opeenstapeling van meerdere pgb-budgetten binnen één huishouden of netwerk;
• Onverklaarbare omzetgroei zonder overeenkomstige personeelsgroei;
• Ongebruikelijk hoge winstpercentages;
• Lage loon-omzetverhouding;
• Grote geldstromen zonder logische bedrijfsvoering;
• Verdachte interne verrekeningen tussen gelieerde bedrijven;
• Contante betalingen aan cliënten of personeel;
• Dividenduitkeringen terwijl zorgkwaliteit tekortschiet (RIEC Oost-Nederland, 2025); (Informatie Knooppunt Zorgfraude, 2023); (gemeente Groningen, 2023).

Deze signalen wijzen op fraude, onrechtmatigheid of doelbewuste verwaarlozing. 

• Minder zorg leveren dan geïndiceerd;
• Kwalitatief onvoldoende zorg leveren;
• Onvoldoende begeleiding of toezicht;
• Minimale contactmomenten met cliënten;
• Zorgplannen ontbreken of worden niet uitgevoerd;
• Veel klachten van cliënten of familie;
• Cliënten krijgen niet de zorg waarop zij recht hebben;
• Ondeskundige of niet-passende inzet van personeel;
• Geen continuïteit van zorg;
• Grote personeelswisselingen met negatieve gevolgen voor cliënten;
• Ernstige tekortkomingen in beschermd wonen of dagbesteding;
• Onveilige woon- of zorgsituaties;
• Verwaarlozing van cliënten (RIEC Oost-Nederland, 2025); (Brongers, 2026).

• Inzet van ongekwalificeerd personeel;
• Inzet van lager geschoold personeel voor complexe zorg;
• Personeel zonder geldige diploma’s;
• Valse diploma’s, certificaten of EVC-bewijzen;
• Inzet van personeel zonder taalvaardigheid waar communicatie essentieel is;
• Jongeren of zzp’ers met vervalste papieren actief in zorg;
• Zeer veel geregistreerde werkuren (> fulltime norm) tegen laag loon;
• Familieleden of vrienden op loonlijst zonder duidelijke functie;
• Personeel met antecedenten in zorg of criminaliteit (Informatie Knooppunt Zorgfraude, 2023); (gemeente Groningen, 2023); (Brongers, 2026).

• Minimale contactmomenten met cliënten;
• Het ronselen van cliënten met cadeaus als elektronica en vakantiereizen;
• Cliënten vergezellen bij een pgb-aanvraag, waarbij gesprekken worden gevoerd door de aanbieder in plaats van de cliënt;
• Familieleden en/of cliënten moeten DigiD-codes, bankpassen en de pgb-administratie afgeven;
• Zorgaanbieders spannen samen met cliënten;
• Cliënten gingen ermee akkoord dat zij te weinig zorg krijgen;
• Cliënten kregen contante betalingen van zorgaanbieders;
• Vaststellingsovereenkomsten met cliënten waarin zwijgbedingen zijn opgenomen. (RIEC Oost-Nederland, 2025)

• Administratie niet op orde;
• Administratie ontbreekt of stukken ontbreken;
• Aanwezigheid van vervalste documenten;
• Vervalste VOG’s;
• Vervalste zorgdiploma’s;
• Identiteitsfraude;
• Valse facturen;
• Gebrek aan transparantie door de zorgaanbieder. (RIEC Oost-Nederland, 2025); (RIEC Oost-Nederland, 2024).

• Activiteiten gaan vaker over van de ene zorgorganisatie naar de andere;
• Aanbieders veranderen steeds van naam;
• Familieleden wisselen elkaar af als bestuurder;
• Eerdere faillissementen van zorgorganisaties of bestuurders;
• De rechtsvorm van de organisatie wordt meer dan één keer gewijzigd binnen zes maanden;
• Eén of meerdere bestuurders stoppen binnen zes maanden na oprichting;
• Bestuurders hebben weinig tot geen relevante werkervaring in de zorg- en welzijnssector;
• Er is sprake van snelle groei en wisselingen in cliënten;
• Herhaald gedrag ondanks eerdere interventies. (Informatie Knooppunt Zorgfraude, 2023); (gemeente Groningen, 2023).

• Bekende criminelen van politie en justitie zijn betrokken bij het zorgbureau;
• Mogelijke strafbare feiten gepleegd door eigenaren of personeel, zoals intimidatie;
• Geweldsmisdrijven (huiselijk geweld);
• Drugscriminaliteit;
• Handel in wapens;
• Mensenhandel;
• Fiscale fraude;
• Valsheid in geschrifte;
• Witwassen;
• Faillissementsfraude;
• Personeel en/of bestuurders met antecedenten;
• Herhaald daderschap (gemeente Groningen, 2023); (Brongers, 2026); (RIEC Oost-Nederland, 2025).

• Tekortkomingen in de veiligheid van huisvesting;
• Tekortkomingen in de kwaliteit van ondersteuning bij beschermd wonen of dagbesteding;
• In ruimten hangen camera’s;
• In de directe omgeving van zorgpanden is sprake van drugs- en geluidsoverlast;
• Het zorgbureau verhuurt ook woonruimte aan cliënten;
• Cliënten worden ingezet voor op geld waardeerbare activiteiten, zoals schilderen, verbouwen of het aanleggen van een oprit;
• Cliënten worden ingezet voor werk in een wietkwekerij zonder betaling (RIEC Oost-Nederland, 2025) (RIEC Oost-Nederland, 2023).

Een hoger risico ontstaat vaak wanneer meerdere signalen samenkomen, bijvoorbeeld:

• Hoge omzet + lage personeelskosten + veel klachten;
• Faillissement + nieuwe BV + zelfde bestuurders;
• PGB-cliënten + DigiD-fraude + contante betalingen;
• Ongekwalificeerd personeel + hoge declaraties;
• Zorglocatie + overlast + criminele antecedenten;
• Luxe levensstijl + lage zorgkwaliteit + ondoorzichtige administratie (RIEC Oost-Nederland, 2024).